Can

CAN-CAN’T-CAN’T HAVE

“can” modal yardımcı fiilini yetenekten, bir varlığın doğasında olan bir hareketten, beceriden bahsederken kullanırız. Bahsettiğimiz şey bir insan, hayvan veya bitki olabilir. “-e bilmek” anlamına sahiptir. Yani yapabilir, edebilir gibi…

“can’t” ise yapılamayan, yapılmaz dediğimiz durumlar için kullanılan bir ifadedir. Mesela “yeni doğan bir bebek koşamaz” veya “sen bunu yapamazsın yapmaya hakkın yok” gibi durumlarda kullanılan bir yapıdır.

“can’t have” belli sebeplere bağlı olarak sonuca vardığımız eylemler için kullandığımız bir yapıdır. “yapmış olamaz” anlamını verir.

“CAN-CAN’T” ile Cümle Nasıl Kurulur?

OLUMLU: bütün özneler + can + yalın fiil (I can run.) (Koşabilirim.)

OLUMSUZ: bütün özneler + cannot + yalın fiil (She cannot speak English.) (O İngilizce konuşamaz.)

SORU: Can + bütün özneler + yalın fiil (Can she speak English?) (O İngilizce konuşabilir mi?)

OLUMSUZ SORU: Can’t + bütün özneler + yalın fiil (Can’t  you swim?) (Yüzemez misin?)

“CAN” yardımcı fiilini neden kullanırız? Kullanım alanları nelerdir? Örnek Cümleler ile İnceleyelim.

1-Present Ability: Şimdiki yeteneklerimizden bahsederken,

I can sing English songs.
(Ben İngilizce şarkılar söyleyebiliyorum.)

2-Permission: İzin alırken,

Can I use your dictionary?
(Sözlüğünü kullanabilir miyim?)

3-Offer: Teklifte bulunurken,

I can sell this car to you.
(Bu arabayı sana satabilirim.)

4-Suggestion: Öneride bulunurken,

You can use these instructions to solve your problem.
(Sorununu çözmek istersen bu talimatları kullanabilirsin.)

5-Request: Rica ederken,

Can you pass the remote controller?
(Uzaktan kumandayı bana uzatabilir misin?)

6-Possibility: Olması mümkün şeylerden bahsederken kullanırız.

He can find everything he wants.
(İstediği her şeyi bulabilir.)

“CAN’T” yardımcı fiilini neden kullanırız? Kullanım alanları nelerdir? Örnek Cümleler ile İnceleyelim.

1-Deduction – high possibility: Sonuca varma, yüksek ihtimallerde “olamaz, olmuş olamaz” anlamlarında kullanılabilen bir yapıdır. “can’t have + fiilin 3. hali” yapı olarak kullanılır.

bütün özneler + can’t have + fiilin 3. hali (past participle):

She can’t have done that. I know her. (Onu tanıyorum. Bunu o yapmış olamaz.)

2- Prohibition: Yasak olan durumlardan bahsederken kullanabileceğimiz bir yapıdır. “can’t + yalın fiil” yapı olarak kullanılır.

bütün özneler + can’t  + yalın fiil:

They can’t enter this area. (Onlar bu alana giremezler.)

“CAN” kullanırken dikkat edeceğimiz dil bilgisi kuralları nelerdir?

1- “can” modal yardımcı fiildir. Tek başına kullanılmaz. Ana fiile ihtiyacımız vardır. yardımcı fiil (can) + ana fiil ile cümle kurulur. Ana fiili çekimlemeyiz. Yalın olarak kullanırız.

yardımcı fiil: can, ana fiil: swim
I can swim.

2- “can” modal yardımcı fiilinin tek başına bir anlamı yoktur. Ana fiil ile birlikte kullanılınca bir anlam kazanır.

can: -e bilmek,  swim: yüzmek
I can swim. (Yüzebilirim.)

3- “can” ek almaz. -ing, -s, -es, -ies gibi ekler ile kullanılmaz.

“I can swim.” DERİZ
“ I canning swim.” DEMEYİZ.

4- “can” modal yardımcı fiilini bütün özneler ile beraber olduğu gibi kullanabiliriz. Yazılışında bir değişiklik olmaz.

She can swim. I can swim. They can swim. Jane can swim. gibi…

5- “can” ile soru sorarken ve olumsuz cümle kurarken “do-does-did-have” gibi diğer zamanlara ait yardımcı fiilleri kullanmayız. “can” yardımcı fiilinin kendisi ile soru ve olumsuz yapılar kurabiliriz.

“Can I go?” (Gidebilir miyim?)
“I can’t go. / I cannot go.” (Gidemem.) DERİZ.

“Do I can go?”
“I didn’t can go.” DEMEYİZ.

6- “can” modal yardımcı fiilinden sonra “to” kullanmayız. Ana fiili yardımcı fiile “to” ile bağlamayız.

“I can go.” DERİZ.
“I can to go.”DEMEYİZ.

7- “can” modal yardımcı fiili şimdiki zamanı ifade eden bir yapıdır. Diğer zamanlarda eşdeğer anlamlar vermek ister isek şu yapıları kullanırız:

ŞİMDİKİ ZAMAN: CAN, AM-IS-ARE ABLE TO

I can do it. (Yapabilirim.)
I am able to do it. (Yapabilirim.)
We are able to do it. (Yapabiliriz.)

GEÇMİŞ ZAMAN: COULD, WAS-WERE ABLE TO

I could do it. (Yapabilirdim.)
I was able to do it. (Yapabilirdim.)
We were able to do it. (Yapabilirdik.)

GELECEK ZAMAN: WILL BE ABLE TO

I will able to do it. (Yapabileceğim.)

8- “SEE-HEAR-SMELL”  gibi fiillerle şimdiki zaman anlamı vermek için “can” kullanabiliriz.

“I am hearing the sound.” DİYEMEYİZ. KURAL DIŞI BİR KULLANIM. Bunun yerine:
“I can hear the sound.” (Sesi duyabiliyorum.) DERİZ.

error: Sadece link ile paylaşım yapınız.